काठमाडौं । अमेरिकामा नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा नेपाली मूलका तीन अमेरिकी उम्मेदवार विजयी भएका छन्। न्युयोर्क राज्य संसद् (स्टेट एसेम्बली) बाट सरहाना श्रेष्ठ, मेरिल्यान्डको हाउस अफ डेलिगेट्सबाट डा. ह्यारी भण्डारी र न्यु ह्याम्पसायरको हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्सबाट विश्वबहादुर शाह निर्वाचित भएका हुन्।
तीनै जना डेमोक्रेटिक पार्टीका उम्मेदवार हुन्। श्रेष्ठ र भण्डारी यसअघि पनि राज्य संसद्मा प्रतिनिधित्व गरिरहेका बहालवाला सांसद हुन्। उनीहरू दुवैले तेस्रो कार्यकालका लागि मतदाताको समर्थन पाएका छन्। शाह भने पहिलोपटक निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गरेर राज्य संसदमा पुग्न सफल भएका हुन्।
यसपटक अमेरिकाका तीन राज्यमा नेपाली मूलका चार जना उम्मेदवार राज्य संसद् सदस्यका लागि चुनावी प्रतिस्पर्धामा थिए। तीमध्ये तीन जनाले सफलता पाउँदा मेरिल्यान्डबाट प्रतिस्पर्धा गरेका सतीश चापागाईं भने पराजित भएका छन्।
सरहाना श्रेष्ठ तेस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित
न्युयोर्क राज्य संसद्की सदस्य सरहाना श्रेष्ठ तेस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएकी छन्। न्युयोर्क स्टेट एसेम्बलीको डिस्ट्रिक्ट १०३ बाट उम्मेदवार बनेकी श्रेष्ठले रिपब्लिकन प्रतिस्पर्धी सान्तोस लोपेजलाई पराजित गरेकी हुन्।
उपलब्ध प्रारम्भिक नतिजाअनुसार श्रेष्ठले ३८ हजार ६०६ मत अर्थात् करिब ६९ प्रतिशत प्राप्त गरेकी छन्। उनका प्रतिस्पर्धी लोपेजले १६ हजार ८२१ मत अर्थात् करिब ३० प्रतिशत मत पाएका छन्।
श्रेष्ठ सन् २०२२ मा पहिलोपटक निर्वाचित भएकी थिइन्। सन् २०२४ मा दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएकी उनी यसपटक तेस्रो कार्यकालका लागि सफल भएकी हुन्। उनको नयाँ कार्यकाल सन् २०२७ जनवरी १ बाट सुरु हुनेछ।
काठमाडौंमा जन्मिएकी श्रेष्ठ सन् २००१ मा विद्यार्थीका रूपमा अमेरिका पुगेकी थिइन्। सन् २०१९ मा अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गरेकी उनले राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि जलवायु अभियानकर्ता तथा ग्राफिक डिजाइनरका रूपमा काम गरेकी थिइन्।
न्युयोर्कको हड्सन भ्याली क्षेत्रमा जीवाश्म इन्धनमा आधारित ऊर्जा परियोजनाविरुद्ध अभियान चलाउनुका साथै स्वच्छ ऊर्जा र सार्वजनिक ऊर्जा व्यवस्थापनका पक्षमा उनले काम गरेकी थिइन्।
ऊर्जा, वातावरण संरक्षण, आवास, स्वास्थ्य सेवा, श्रमिक अधिकार र सामाजिक सुरक्षाका विषय उनका राजनीतिक प्राथमिकतामा पर्दै आएका छन्। उनी न्युयोर्क राज्य संसद्मा प्रतिनिधित्व गर्ने पहिलो नेपाली मूलकी अमेरिकी हुन्। अमेरिकाको कुनै पनि राज्य संसद्मा निर्वाचित हुने पहिलो नेपाली मूलकी महिला पनि उनी नै हुन्।
ह्यारी भण्डारी तेस्रोपटक मेरिल्यान्ड राज्य संसद्मा
मेरिल्यान्ड राज्यको हाउस अफ डेलिगेट्समा नेपाली मूलका अमेरिकी डा. ह्यारी भण्डारी तेस्रोपटक निर्वाचित भएका छन्।
डिस्ट्रिक्ट ८ बाट उम्मेदवार बनेका भण्डारीले तीन सदस्य निर्वाचित हुने निर्वाचन क्षेत्रमा सफलता हासिल गरेका हुन्। मेरिल्यान्ड स्टेट बोर्ड अफ इलेक्सन्सको उपलब्ध प्रारम्भिक नतिजाअनुसार ३६ मध्ये ३३ निर्वाचन केन्द्रको मतगणना हुँदा उनले १८ हजार ७४८ मत अर्थात् २२.२९ प्रतिशत प्राप्त गरेका छन्।
उक्त निर्वाचन क्षेत्रमा डेमोक्रेटिक पार्टीका निक एलेनले १९ हजार ३६ र किम एल। रसले १८ हजार ५३४ मत प्राप्त गरेका छन्। तीनै जना डेमोक्रेटिक उम्मेदवारले अग्रता कायम गरेका छन्। मतगणना पूरा भइनसकेकाले यी तथ्यांकलाई अन्तिम परिणाम मान्न मिल्दैन।
सन् २०१८ मा पहिलोपटक निर्वाचित भएका भण्डारी अमेरिकी राज्य संसद्मा पुग्ने पहिलो नेपाली मूलका अमेरिकी हुन्। सन् २०२२ मा पुनः निर्वाचित भएका उनी यसपटक पनि सफल भएका छन्।
नेपालमा शिक्षक, लेखक, विद्यालय प्राचार्य तथा प्राध्यापकका रूपमा काम गरेका भण्डारी सन् २००५ मा अमेरिका पुगेका थिए। उनले जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरेका छन् भने युनिभर्सिटी अफ मेरिल्यान्ड, बाल्टिमोर काउन्टीबाट भाषा, साक्षरता तथा संस्कृतिमा विद्यावारिधि गरेका छन्।
अमेरिकामा उनले विद्यालय शिक्षकका रूपमा काम गरे। राजनीतिक तथा सामुदायिक गतिविधिमा सक्रिय रहँदै आएका उनी मेरिल्यान्ड राज्यको एसियाली अमेरिकी तथा प्रशान्त टापुवासी सांसदहरूको समूहको नेतृत्वसमेत गरिसकेका छन्।
हाल उनी मेरिल्यान्ड हाउस अफ डेलिगेट्सको आर्थिक मामिला समितिअन्तर्गत भूमि उपयोग तथा क्षेत्र निर्धारणसम्बन्धी उपसमितिको अध्यक्ष छन्।
विश्वबहादुर शाह पहिलोपटक निर्वाचित
नेपाली मूलका पहिलो पुस्ताका अमेरिकी विश्वबहादुर शाह न्यु ह्याम्पसायर राज्यको प्रतिनिधिसभा (हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स) सदस्यमा निर्वाचित भएका छन्।
म्यानचेस्टर निवासी शाह हिल्सबरो काउन्टीको डिस्ट्रिक्ट ४१ बाट उम्मेदवार बनेका थिए। उनले डेमोक्रेटिक पार्टीको प्राइमरी निर्वाचन जितेर आमनिर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर पाएका थिए।
उपलब्ध प्रारम्भिक मतपरिणामअनुसार शाहले ५ हजार ७२६ मत प्राप्त गर्दै तीन सदस्य निर्वाचित हुने निर्वाचन क्षेत्रमा तेस्रो स्थान हासिल गरेका छन्।
न्यु ह्याम्पसायरको प्रतिनिधिसभामा कुल ४०० सदस्य हुन्छन्। राज्यका केही निर्वाचन क्षेत्रमा एकभन्दा बढी प्रतिनिधि निर्वाचित हुने व्यवस्था छ। डिस्ट्रिक्ट ४१ बाट तीन जना निर्वाचित हुने भएकाले सबैभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने तीन उम्मेदवार संसद्मा पुग्छन्।
शाहको विजयसँगै नेपाली मूलका अमेरिकीले न्यु ह्याम्पसायरको राज्य संसद्मा पनि प्रतिनिधित्व गर्ने भएका छन्।
सतीश चापागाईं पराजित
यसपटक निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गरेका अर्का नेपाली मूलका उम्मेदवार सतीश चापागाईं भने सफल हुन सकेनन्।
मेरिल्यान्डको डिस्ट्रिक्ट ७ए बाट हाउस अफ डेलिगेट्सका लागि उम्मेदवारी दिएका चापागाईंले डेमोक्रेटिक पार्टीको प्राइमरी निर्वाचन जितेर आमनिर्वाचनमा स्थान सुरक्षित गरेका थिए।
उपलब्ध नतिजाअनुसार उनले १० हजार ४६२ मत अर्थात् २०.१५ प्रतिशत प्राप्त गरेका छन्। उक्त क्षेत्रमा दुई जना निर्वाचित हुने व्यवस्था छ।
रिपब्लिकन पार्टीका उम्मेदवार रायन नव्रोस्कीले १५ हजार ८०२ र क्याथी सेलिगाले १५ हजार ४२० मत प्राप्त गर्दै दुवै सिट जितेका छन्। चापागाईं तेस्रो स्थानमा रहे।
अमेरिकी राजनीतिमा नेपाली मूलका प्रतिनिधित्व विस्तार हुँदै
अमेरिकाको मूलधारको राजनीतिमा नेपाली मूलका अमेरिकीहरूको सहभागिता पछिल्ला वर्षमा विस्तार हुँदै गएको छ। यसका महत्त्वपूर्ण उदाहरणमध्ये ह्यारी भण्डारी र सरहाना श्रेष्ठ हुन्।
सन् २०१८ मा भण्डारी मेरिल्यान्ड राज्यको हाउस अफ डेलिगेट्समा निर्वाचित हुँदा अमेरिकी राज्य संसदमा पुग्ने पहिलो नेपाली मूलका अमेरिकी बनेका थिए। त्यसपछि सन् २०२२ मा श्रेष्ठ न्युयोर्क राज्य एसेम्बलीमा निर्वाचित भएसँगै नेपाली मूलकी महिला पनि अमेरिकी राज्य संसद्मा पुग्न सफल भइन्।
यसपटकको निर्वाचनमा उनीहरू दुवैले तेस्रो कार्यकालका लागि सफलता पाउनु र शाह पहिलोपटक निर्वाचित हुनु नेपाली मूलका अमेरिकीहरूको राजनीतिक सहभागिताका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो।
यद्यपि यी निर्वाचन राज्य संसद्का हुन्, अमेरिकी कङ्ग्रेसका होइनन्। अमेरिकी राज्य संसद्ले सम्बन्धित राज्यका कानुन निर्माण, बजेट तथा नीतिगत विषयमा निर्णय गर्छन्। त्यसैले तीन राज्यमा नेपाली मूलका प्रतिनिधि निर्वाचित हुनुले त्यहाँको स्थानीय तथा राज्यस्तरीय राजनीतिक प्रक्रियामा नेपाली अमेरिकी समुदायको उपस्थिति बढेको देखाउँछ।
यस निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गरेका चार नेपाली मूलका उम्मेदवारमध्ये तीन जनाले सफलता पाएका छन्। न्युयोर्क, मेरिल्यान्ड र न्यु ह्याम्पसायरमा उनीहरूको विजयले नेपाली मूलका अमेरिकीहरूको राजनीतिक प्रतिनिधित्वलाई थप फराकिलो बनाएको छ।
